БОЛГОН ОКУЯ: Аргасыздын амалы – рак, кош бойлуу...
Турмуш | 

Ырыскул башын жерге салаңдатып, бир чекитти тиктеп отурганына эки сааттай болду. Өмүрүндөгү эң оор үшкүрүктү бүгүн үйлөп, эң коркунучтуу ойлорду бүгүн ойлоп отурганы ырас. Болбосо жашоосу жалаң май көл, сүт көл болуп эле келе жаткан. Жалгыз уул деп ата-энеси азыр да эркелетип турушат. Атасы экөө көп жерде бир кепке келе албай кер-мур айтышып кетишет. Анын ант-минт деген кептери Ырыскулдун кыжырын гана келтирет. Йчинен ызырынып «мени жаш бала көргөнүн койбой койду» дейт. Апасы болсо баласы эки небересин тыңдап бага албай калбасын деп ысык-суукка карабай базарга айран-сүт сатып жанын үрөп жүрөт. Муну ал бааламак турсун капарга алып баамдап да койбойт. Апасынын бул аракети аны багып жатканын билмек кайда. Болгону, өмүр бою кылып көнгөн ишин таштай албай жүрөт деп ойлойт. Аялы болсо үйдүн бүтпөс тиричилиги менен убара. Өзү уйкусу канганда туруп шаар ичинде такси кызматын кылымыш болот. Анан жан адамга билдирбеген бир балээге кабылды, акыркы жарым жылдан бери. Жок, жан адамга десе жалганчы болот, досторун эске албаганда бул сырын аялы билет. Аял деген шүмшүктөн эч нерсени жашырып болбойт эмеспи.

Башында кумар ойноп жүргөнүн чындап эле эч кимге шек алдырган эмес. Бул оюндар убактысын алып, чөнтөгүн жукартып жатканын билсе да таштап кете албай жатты. Кумар дегениң чындап эле чырмооктой чырмап алчу азгырык болот тура. Күнүгө чөнтөгү какшып үйгө баратканда экинчи бул жерге басып келбейм деп ойлойт. Эртеси баягы достордун коңгуроосун албай бир топ кыйылат. Анан алды дегенче болбой кайра баягы жерде пайда болот да, турат. Акчалай уттуруп жүргөн кезде анча тогото бербеди эле, бир күнү телефонун алдырды. Кумарчылар тобу анын «жок дегенде балдарымдын сүрөттөрүн көчүрүп алып берейин. Зарыл телефон номурлар да бар эле» дегенине карабай алып коюшту. Кымбат баалуу телефонго ичи бир ачышса, балдарынын кызыктуу видеолору, сүрөттөрү калып кеткенине ичи андан бетер ачышты. Минтип сурануудан майнап чыкпасын билгенде, аргасы түгөнүп үйгө бет алды. Телефонду болсо уурдатып жибердим деп жанын жеп калп айтты. Эртеси таанышынан карызга акча алып жаңы телефон сатып алды да, балдарынын сүрөттөрүн көчүрүп алмакка баягы сырдуу орунга жетип барды. Телефондон баарын өчүрүп салышкан экен. Өңү бузулуп, чындап ачуусу келди. Сөгүнүп да алды.
- Эй, оозуңду басканың өзүңө жакшы. Абайласаңчы!
Чоң кумарчылардын жанында желдеттей жеңил кыймылдап жагалданып жүрүүчү арык бала кыйынсынды.
- Барчы, сен. Балдарымдын сүрөттөрү мен үчүн маанилүү болчу.
- Балдарыңдын сүрөттөрү эч нерсе эмес. Бул жерде жүрө берсең балдарыңдын өзүн да жоготуп алышың мүмкүн.
- Эмне? - Татынакай бармен кызга ызырынып унчукту. Бул орундан жылбай кардарларды шамдагай тейлеген кыздын балдары тууралуу жагымсыз кеп айтканына араң турган жаны чыдабай кетти.
- Чын айтам. Жакшынакай эле адамсыз. Деги бала-чакаңыз бар экен. Мында такыр эле келбей койсоңуз да сонун болмок.

- Тыкылдаган кыздын айтканын куру намыска каршы алгысы келгени менен акылы туура деп таап, унчукпады. Шалдырай чыгып кетти.

Сыртынан эч ким кумар жайы деп ойлобогон сырдуу жерге экинчи басып келбеске өзүнө ант берген Ырыскул бул жерде эки сутка отурганын байкабады. Оюн кызуу жүрдү. Уйку көрбөгөн көздөрү чычаладай кызарып, чачтары уйпаланып, нымшыган денесинин ачуу тери өзүнө жыттанып кебетеден кетти. Улам утам деген азгырык жетелеп отуруп мынча убакыт өтүп кеткенин карачы. Сырттан шоола киргидей бир жылчыгы жок бөлмөдөгүлөр не таң атып жатканын, не күн батып жатканын да сезишпейт.
Ырыскул сөгүнүп, айкырып башын мыкчып калды. Каршысындагы адам кытмыр күлүп чалкалайт. Баягы желпилдек жигит колун сунуп туруп калды. Ырыскул шымынын чөнтөгүн сыйпалап жатты. Машинанын ачкычы колтоюп колуна урунуп эле жатат, бирок аны сууруп чыгып кармата салганга кыйбай алаканын ары-бери сүрткүлөй берди. Бирок бул амалды узакка колдонуп тура албайт эле, башка да амал жок. Акыры унаанын ачкычын сунулган алаканды карабай туруп карматты да, тура жөнөдү. Эки сутка жоголгон немени издеп үй-бүлөсү ызы-чуу түшүп калышыптыр. Ансыз да буга ачуусу эле келип турган атасы заарын чачып болбой калыптыр. Апасы ыйлап алган. Аялы гана суз жүзүн өзгөртпөй мелтейет. Арты-артынан түркүн калптарды айтып, башын кашып, көзүн ала качып отуруп ата-энесинин жанынан эптеп алыстады. Аялынын жанагындай көз карашы тынчын алып жиберген эле. "Мунун карашында бир сыр бар" деген ичинен. Туура эле болжоптур, мындай бөлүнө берери менен үнүн пас чыгарып, бирок заардуу унчукту:

- Баарын кыйратып койгонсуп жүрөсүң кумар ойноп?

- Эй, кайдагы кумар?! - Жаныңды жебе! Досторуң айтышты. Машинаны алдырып ийгениңди алар айтпаса деле билдим. Кантип жанагындай калптарды айттың, ыя?! Кырсыктап деп. Кырсыкты Кудай башка салбасын дебейсиңби? Аялы сөз сүйлөтөр түрү жок. Унчукпай ары карап жатып кутулду. Бирок өзүнөн, мээсин жеген санаадан, унаасы үчүн ичи ачышып, демин кыстыктырган жаман сезимден кутула алган жок.

Ушул окуядан кийин аялы аны үйдөн чыгарбай баскан-турганын, телефонуна чейин кайтарып, карап туруп алды. Ата-энеси болсо "унаа жерге кирсин, балабыздын башы аманына шүгүр" деп жүрүшөт. Аялын кагып салып басып кеткенге деле болот эле. Бирок ал "болгон сырыңды ата-энеңе ачып, эки баланы таштап туруп баса берем" деп айласын түгөттү.

Үйдөн чыкпай жатканына бат эле бир ай болуп кетти. Ырас, балдары менен ойноп, канчадан бери колу тийбей чогулуп кеткен тиричилик иштерин кылып жүрүп ичин уйгу-туйгу кылган сезимдерден алыстады. Эми чын эле баягы жакка баспай турган болдум деген ишеним да пайда болду өзүндө. Мындан ары карыздаса да жаңы унаа алып, жакшылап иштөөнү максат кыла баштады. Бирок бул оюна аялы макул болбой жүрөт. Сыягы, ишенбей жатса керек. Ырыскул болсо эбин таап машина алып, такси кызматын улантууну ойлогону ойлогон. Ошондой күндөрдүн биринде ооруканага кеткен келинчеги муңайым келип калды. Доктурдун талтаңдай жазылган түшүнүксүз кол жазмасын алдына таштап, "менде жаман дарт бар экен" деди акырын. Бул суук кабарга каршы эмне дешти билбей тилин жутту. Аялы деле андан ары кеп улабай күндө кылып көнгөн иштерин кыбыратып жүрө берди. Ырыскул түнү менен ошого түйшөлүп чыккан. Өткөн эле жылы таежесине жаман дарт жабышканы аныкталып, балдары ары-бери чуу түшүп чуркап калышкан. Анан жарым жылга жетпей эле жаны учуп кетпеди беле жарыктык кишинин. Ошол окуя эсин эңгиретип, аялынан жарым жыл эмес, жарым сааттан кийин ажырап калчудай болуп башын мыкчып отурганы ошондон. Андан калса так ушул маалда алдында унаасы жок калганын карачы. Ал жагын ойлогондо өзүн-өзү жемелеп жатып калат.

Ырыскул ата-эне, дос-тууганга ачык айтып, керек болсо чет жерге барып текшерилип көрүүнү сунуштады эле, аялы көгөрүп макул болбой койду. Бир колу менен өзүнүн, бир колу менен күйөөсүнүн оозун жаап, "эч кимге айтпа" деп караманча кашайды. Ал минткен сайын Ырыскул "аа, жетер чегине жетип калса керек. Байкушум бизди убара болбосун деп жатат го" деп андан бетер ичтен эзилет. Аялы баягысындай эле күйөөсүн кайтарып, жанынан алыс чыгаргысы жок. Башта анын минтип кайтарганына кыжырданса, эми аны аяп өзү эле жанынан чыкпай калды. Ата-энесине байкатпай жеңилин жерден, оорун колдон алат, ар бир кадамын кылдат карап, ага болгон сезимин салмактайт. Күн өткөн сайын аялынын жүзү көзүнө сүйкүм көрүнүп баратат. Мурда минтип карачу да эмес эле. Себеби ал эчак эле "ортодогу сүйүү бүттү, биз да балдарыбыз үчүн гана чогуу жашап калдык" деген жыйынтык чыгарып койгон. Жок, балдары жок деле аялын баягысындай эле сүйөт экен, сагынат экен. Аялы деле өзүнө кайдыгер эмес окшойт. Эркелетсе наздана калат. Андайда кабагы жаркып, жүрөгү жылып, өзүнөн төгүлүп чыгып жаткан мээрим менен сүйүүгө өзү таң калып кетет. Бирок эркек катары анысын билдирбей корсоёт. Бир гана ушундай сонун сезимдер турса, аялынын ооруп калганы жанын кейитет.

- Жаңы жылың менен, жаным!
- Рахмат. Сени да куттуктайм!
- Жетелешип узак өмүр сүрөлү. - Аялы Ырыскулдун алаканына алаканын бириктирди. "Узак болсо гана" деп ойлоп жиберди күйөөсү.
- Сага бир нерсени ачык айтышым керек болуп жатат. Бирок сен капа болуп каласыңбы деп чочулап жатам.
- Айт!
- Жаңы жылды жаңы барактан ачалы. Жаңы дем менен жашап баштайлы. Бири-бирибизди туура түшүнүшөлү, ээ? Урушуп кетмей жок. Күйөөсүнүн заматта ызырынып чыга калмайын алдын алганга аракет кылды аял.
- Айт эми!
- Менде баары жакшы. Ден соолугум сонун. Менде эч бир дарт жок.
- Уф!..
- Мен кош бойлуумун.
- Койчу!
- Чын. Баягыда мен ушуну билип келген элем. Бирок ал кезде кыйналып турганга сени кандай кабыл алат деп ачык айткан эмесмин. Анын үстүнө ал кезде сенин тиги оюнду ташташыңа ишенбей...
- Болду, болду! Түшүндүм. Ырыскул аялын бул үчүн
урушмак турсун, аны ушундай амалга аргасыз кылганы үчүн уялып турду. Бир чети ушинтип болсо да аны өзүнө кайтарып алган аялына ыраазы болду. Ортодо таптакыр жоготуп алган, тээ жаңы үйлөнгөн кездеринде гана болчу сөз менен, айта алгыс сезим менен аялына кучак жайды.

Булак: "Леди.kg"

Поделитесь с друзьями